Program środowego koncertu Yaroslava Shemeta i Orkiestry Filharmonii Śląskiej na festiwalu Eufonie zestawiał utwory Zygmunta Krauzego i Gustava Mahlera. Rozpoczęło go prawykonanie krótkiej kompozycji pierwszego z tych twórców – Spróbuj opiewać okaleczony świat do słów poruszającego (i boleśnie aktualnego) wiersza Adama Zagajewskiego. Partię wokalną powierzono Joannie Kędzior. To dość nerwowa aria złożona z kilku kontrastujących odcinków, napisana w dość abstrakcyjnym i w sumie mało komunikatywnym stylu. Na dodatek głos został potraktowany w taki sposób, że nie dało się zrozumieć słów, a solistka śpiewała przecież po polsku. Nie był to (o czym za chwilę) problem z dykcją solistki.
II Koncert fortepianowy Krauzego to kompozycja znacznie wcześniejsza, napisana w 1996 roku. Składa się z czterech ogniw: Delphi, Teotihuacan, Kyongju i Jerusalem. Każde z nich nawiązuje do innego miejsca o szczególnym znaczeniu religijnym i kulturowym (kult Apollina, święte miasto Azteków, miejsce narodzin buddyzmu koreańskiego i miasto, w którym starają się koegzystować islam, chrześcijaństwo i judaizm). Początkowo organizatorzy zapowiadali, że partię solową wykona sam kompozytor, jednak z powodu jego kontuzji ostatecznie przy fortepianie zasiadł Piotr Sałajczyk. Utwór ten wywiera na żywo wielkie wrażenie, choć mało w nim popisów solowego instrumentu. Krauzemu udało się wypracować niezwykle oryginalny i indywidualny język muzyczny, w którym odzywają się co prawda echa a to impresjonizmu, a to serializmu, ale czuć, że to wszystko zostało przez niego przetrawione i przyswojone. Jest to dzieło barwne, pełne ekspresji, w którym dużą rolę odgrywa rytm (perkusja ma tu co robić), ale także subtelna kolorystyka. Pod koniec muzycy orkiestry cicho wokalizują, co tylko zwiększa wrażenie. Sałajczyk grał je ostrym i wyrazistym dźwiękiem, doskonale podkreślając artykulację. Zjawiskowo wypadły też odcinki z szybkimi glissandami w partii solowej. Także orkiestra była znakomicie przygotowana. Krauzego gra się u nas dość rzadko, nie sądzę więc, abym prędko usłyszał tak dobre wykonanie tego dzieła.

Czwarta Mahlera znalazła się w programie pierwszego wysłuchanego przeze mnie koncertu Shemeta. Jego interpretacja zrobiła na mnie wtedy ogromne wrażenie. Wizja dyrygenta nie straciła nic z komunikatywności i siły wyrazu. Znam ten utwór na wylot, słuchałem go niezliczoną ilość razy, a u Shemeta wszystko jest tak świeże i tak przejrzyste, że nie mogłem oderwać się od śledzenia narracji. Kulminacje? Świetnie zarysowane, plastyczne, pełne dynamizmu. Cała koncepcja dojrzała, pełna wyczucia stylu tej muzyki, świadoma niezwykłych i czasem jaskrawych kontrastów skrytych w partyturze, wielopłaszczyznowa. Orkiestra zdyscyplinowana, precyzyjna, ale grająca z wyobraźnią i temperamentem. W pierwszym ogniwie zauważyłem ciekawy detal. Otóż perkusista grający na talerzach w repryzie grał na nich uderzając w nie pałeczkami, tak samo zrobił też w zakończeniu. Dyrygent korzystał z najnowszej edycji Breitkopfa, zawierającej uwagi Mahlera z jego ostatnich koncertów w Stanach Zjednoczonych (Czwarta była ostatnim własnym utworem, jaki poprowadził). Jest to o tyle mało efektywne, że dźwięki tego instrumentu, zwłaszcza w gęstym odcinku tutti, stają się praktycznie niesłyszalne (co innego suche trzaski „normalnych” talerzy). Nie zostanę fanem tego rozwiązania. Swoją drogą to kompozytor był znany z tego, że sam nie mógł się zdecydować, jak pewne odcinki powinny brzmieć, więc traktowanie akurat tych ostatnich w jego życiu wskazówek jako testamentu nie ma większego sensu. Sens ma to, jak brzmi dane rozwiązanie, a w tym wypadku brzmiało mało sugestywnie. Solo w finale ponownie wykonała Joanna Kędzior. Zabrzmiała tutaj o wiele lepiej i ciekawiej niż w utworze Krauzego. Okazało się, że ma świetną dykcję, piękną barwę, śpiewała też ujmująco naturalnie. Na bis zabrzmiało wybornie przygotowane Morgen Richarda Straussa.
To nie był zwykły koncert, to było wydarzenie!

foto. Narodowe Centrum Kultury / Rafał Kudyba
Podoba Ci się to co robię? Chcesz wesprzeć moją pracę? Odwiedź profil Klasycznej płytoteki w serwisie Patronie.pl
